TÌM HIỂU MỨC ĐỘ NHẬN THỨC

CỦA HỌC SINH LỚP 11 - TRƯỜNG DÂN LẬP THANH BÌNH

VỀ MỘT SỐ GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC

Ngày nay với sự phát triển vượt bậc về khoa học kỹ thuật và công nghệ trên thế giới, đòi hỏi thế hệ trẻ phải ra sức học tập để bắt kịp với sự phát triển đó. Ở nước ta, trong thời kì mở cửa thì thế hệ trẻ cũng không ngừng tiếp thu, học hỏi và hoà nhịp cùng sự phát triển chung của thế giới. Nhưng cứ không ngừng say mê nâng cao trình độ của mình mà lại xao nhãng đi giá trị đạo đức, những chuẩn mực của xã hội thì điều đó thật đáng báo động.

Sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường, một mặt giúp cho giới trẻ tự trau dồi một nguồn tri thức vô tận thông qua sách báo, phim ảnh, internet…mặt khác nó cũng để lại những tác động tiêu cực, nguy hiểm cho người đọc, người xem. Đối với học sinh nhất là ở lứa tuổi học sinh THPT thì sự tác động ấy không hề nhỏ chút nào. Vì vậy việc tăng cường giáo dục đạo đức cho học sinh song song với quá trình rèn luyện kiến thức văn hóa trở nên bức thiết hơn bao giờ hết.

Nhận thức được vấn đề đó, chúng tôi tiến hành khảo sát trên 300 học sinh lớp 11- trường DL Thanh Bình, tìm hiểu mức độ nhận thức của học sinh về các giá trị đạo đức, để từ đó có thể đưa ra những phương pháp nhằm giáo dục đạo đức cho học sinh một cách tốt nhất, hiệu quả nhất.

Bảng 1:

Các giá trị đạo đức của học sinh lớp 11 trường DL Thanh Bình

xét trên toàn mẫu

Giá trị	Tiêu chí	Số ý kiến	%
Ngay thẳng là	a. Dám nói ra những suy nghĩ của mình mà không sợ mất lòng. b. Có ý kiến khi cảm thấy bất bình hay đồng tình. c. Nói đúng sự thật, biết đấu tranh tới cùng chống sự sai trái. d. Biết nhận lỗi, không bào chữa quanh co.	123 34 94 46	41 11 32 16
Ân cần là	a. Tận tâm giúp đỡ người khác một cách chu đáo. b. Quan tâm, chăm sóc người khác khi họ gặp khó khăn. c. Biết làm cho người khác vui vẻ. d. Luôn dịu dàng, sẵn sàng giúp đỡ mọi người không cần phân biệt giàu nghèo, địa vị xã hội cao hay thấp.	48 53 19 177	16 18 6 60
Chân thành là	a. Sống thành thật với bản thân. b. Luôn giúp đỡ người khác xuất phát từ tấm lòng. c. Không nói dối, trung thực, thật thà. d. Luôn làm như điều mình nghĩ.	87 123 57 30	29 41 19 11
Người có tinh thần trách nhiệm là	a. Luôn cố gắng hoàn thành tốt công việc được giao. b. Dám làm dám chịu. c. Nhiệt tình trong công tác. d. Biết tính toán sao cho công việc được hoàn thành tốt.	146 72 16 63	49 24 6 21
Tôn trọng người khác là	a. Biết lắng nghe ý kiến của người khác. b. Không nói xấu người khác. c. Không xem thường người khác. d. Biết chấp nhận ý kiến đúng của người khác cho dù họ có quan điểm trái ngược với mình	104 15 51 127	35 5 17 43
Người biết quan tâm tới người khác là người	a. Biết hỏi thăm người khác khi thấy họ có chuyện buồn hay khó khăn. b. Biết chia sẻ niềm vui, nỗi buồn. c. Biết giúp đỡ người khác tận tình. d. Biết khuyên người khác làm điều tốt.	131 116 23 27	43 40 8 9
Người sống trong hài hoà là người	a. Sống hoà hợp, được mọi người yêu mến. b. Không gây gổ với người khác. c. Biết đặt niềm vui, nỗi buồn đúng lúc, đúng nơi. d. Có cái nhìn cuộc sống lạc quan.	87 22 14 174	29 7 5 59
Người thân mật là người	a. Ta có thể tâm sự hay bày tỏ suy nghĩ của mình. b. Luôn vui vẻ, cởi mở trong giao tiếp. c. Nhiệt tình, giàu tình cảm. d. Dễ gần gũi, gây được thiện cảm với người khác.	179 43 14 61	60 14 5 21
Khoan dung là	a. Sẵn sàng tha thứ cho lỗi lầm của người khác nếu thấy cần thiết. b. Tôn trọng lối sống và văn hóa của người khác mặc dù không đồng tình với họ. c. Hiểu người khác từ đó biết chấp nhận những tính cách trái ngược của người khác. d. Lễ phép, đối xử với người khác một cách chân tình.	225 21 39 12	76 7 13 4
Người sẵn sàng tiếp thu cái mới là người	a. Luôn tìm tòi, học hỏi những điều mới mẻ. b. Luôn lắng nghe ý kiến, kinh nghiệm của người khác. c. Sẵn sàng thay đổi, nghe ý kiến của người khác nếu thấy hợp lý. d. Sẵn sàng cởi mở, tạo ra cơ hội và khả năng mới.	95 91 82 29	32 31 28 9
Người tuân thủ kỷ luật là người	a. Tự giác tuân theo những quy định, quy tắc tập thể. b. Luôn giữ trật tự, kỷ cương trong công việc. c. Tôn trọng nề nếp sinh hoạt. d. Có khả năng kiềm chế hành vi không lành mạnh.	192 32 36 37	65 11 12 12
Đoàn kết là	a. Không bao giờ nói xấu người khác. b. Không bao giờ kéo bè phái trong nhóm. c. Chăm sóc người khác bằng các hình thức khác nhau. d. Chia sẻ, giúp đỡ mọi người khi cần thiết.	31 43 30 193	11 14 10 65

Bảng 2:

Các chuẩn mực xã hội

Giá trị đạo đức	Tiêu chí
Ngay thẳng	- Bảo vệ sự thật, thật thà trong lời nói việc làm, chống lại sự giả dối
Ân cần	- Có lòng tốt, có nhân cách đối xử với con người, biết quan tâm chăm sóc người khác.
Chân thành	- Thành thật trong lời nói, việc làm; không có những hành động bất lương, đạo đức giả.
Tinh thần trách nhiệm	- Chấp hành những đòi hỏi và thực hiện nhiệm vụ với khả năng tốt nhất của mình, biết tính toán trong khi hoàn thành tốt nhiệm vụ, rèn luyện; luôn chân thực với mục tiêu của công việc, những nhiệm vụ được tiến hành với sự lương thiện và ý thức về mục đích.
Tôn trọng người khác	- Tôn trọng bản thân sẽ dễ dàng tôn trọng người khác, không làm người khác đau khổ; tôn trọng và chấp nhận ý kiến của người khác; tôn trọng tính tự trị và và tính độc lập của người khác.
Quan tâm tới người khác	- Có tấm lòng rộng rãi, hiểu biết và tôn trọng người khác; có xúc cảm, hành vi cụ thể giúp đỡ mọi người; tránh không làm người khác buồn khổ; kiềm chế khi xung đột.
Sống trong hài hoà	- Khoan dung và hiểu biết lẫn nhau, tôn trọng và quan tâm tới người khác, giúp đỡ người khác khi cần thiết.
Thân mật	- Biểu thị sự nồng nhiệt bằng sự vui vẻ và nụ cười; chào đón mọi người bằng nhiệt tình và thiện cảm.
Khoan dung	- Tôn trọng lẫn nhau thông qua sự hiểu biết lẫn nhau; là sự cởi mở và chấp nhận vẻ đẹp của những sự khác biệt; chấp nhận cá tính và sự đa dạng của con người là khả năng đương đầu với mọi hoàn cảnh khó khăn.
Sẵn sàng tiếp thu cái mới	- Tôn trọng ý kiến của người khác; chấp nhận thực tế và kinh nghiệm mới; sẵn sàng thay đổi, nghe ý kiến của người khác nếu thấy hợp lý; sẵn sàng cởi mở tạo ra cơ hội và khả năng mới.
Tuân thủ kỷ luật	- Có khả năng tuân thủ quy tắc, quy định luật pháp; khả năng kiềm chế hành vi không lành mạnh; có khả năng tự lực, hoàn thành mục tiêu.
Đoàn kết	- Là sự hài hoà bên trong và giữa các cá nhân trong một nhóm; biểu thị trách nhiệm đối với người khác, biểu thị sự thiện cảm, chăm sóc người khác bằng mọi hình thức khác nhau; chia sẻ giúp đỡ mọi người khi cần thiết và có điều kiện.

(Bảng 2 là các chuẩn mực xã hội được trích từ sách “ Giáo dục hệ thống giá trị đạo đức nhân văn” - Bộ GD & ĐT và “Chương trình giáo dục các giá trị truyền thống” - UNESCO).

Sau khi so sánh hai bảng 1& 2 , chúng tôi nhận thấy:

· NGAY THẲNG:

“Dám nói ra những suy nghĩ của mình mà không sợ mất lòng” được các em lựa chọn nhiều nhất (41%), so với chuẩn mực xã hội thì không sai nhưng nhận thức như vậy còn quá hạn hẹp. Nó không sai ở chỗ dám nói ra những suy nghĩ của mình là đã chân thật trong lời nói, không giả dối, thế nhưng liệu suy nghĩ ấy có đúng với sự thật hay không và chỉ dưới góc độ không sợ mất lòng người khác thôi thì chưa đủ. Ngay thẳng phải xuất phát từ chính bản thân chứ không phải chịu một sức ép nào khác.

Chiếm tỉ lệ cao thứ 2, các em cho rằng ngay thẳng là “nói đúng sự thật, biết đấu tranh tới cùng chống lại sự sai trái”. Đây là tiêu chí gần với chuẩn mực xã hội nhất, mặc dù nó chỉ chiếm tỉ lệ cao thứ 2, điều này phản ánh các em đã có những nhận thức đúng đắn về giá trị đạo đức này. Ở lứa tuổi này, các em mang trong mình rất nhiều những ý tưởng, những hình mẫu cao đẹp. Do đó các em luôn đòi hỏi ở mình phải dám nói ra những suy nghĩ của mình, dám đấu tranh chống lại sự giả dối, sai trái mới được coi là người ngay thẳng.

Một tỉ lệ không nhỏ (16%) các em cho rằng ngay thẳng “là phải biết nhận lỗi, không bào chữa quanh co” và 11% cho rằng ngay thẳng là “có ý kiến khi cảm thấy bất bình hay đồng tình”. Điều này cho thấy các em muốn tỏ quan điểm của bản thân mình trước một vấn đề nào đó, dù là đồng tình hay phản đối cũng chỉ chỉ vì mong muốn đem lại sự công bằng, sự thật. Ngoài ra phải ngay thẳng với bản thân mình, sẵn sàng nhận lỗi khi mình phạm lỗi. Đây là những nhận thức đúng đắn cần được phát huy.

· ÂN CẦN:

60% các em học sinh cho rằng ân cần là “luôn dịu dàng, sẵn sàng giúp đỡ mọi người không phân biệt giàu nghèo, địa vị xã hội cao hay thấp”; 18% học sinh lựa chọn tiêu chí “quan tâm chăm sóc người khác khi họ gặp khó khăn”; 16% học sinh coi việc “tận tâm giúp đỡ người khác một cách chu đáo” cũng được coi là ân cần. Ở đây đa số các em học sinh đều cho rằng phải biết đối xử tốt với người khác không phân biệt với bất kỳ ai, luôn chăm sóc giúp đỡ người khác một cách nhiệt tình, chu đáo mới được coi là người ân cần. Như vậy, qua đây chúng ta thấy ở học sinh PTTH các em rất coi trọng tình cảm giữa con người với con người, phải biết yêu thương chăm sóc nhau khi gặp khó khăn, hoạn nạn. Tuy vậy vẫn còn 6% học sinh cho rằng ân cần là phải biết làm cho người khác vui vẻ. Đây là một nhận thức không phù hợp với chuẩn mực của xã hội, nhưng nó chỉ tồn tại ở một số ít học sinh mà thôi.

· CHÂN THÀNH:

41% các em cho rằng chân thành là “luôn giúp đỡ người khác xuất phát từ tấm lòng”. Như vậy các em rất coi trọng mối quan hệ giữa con người với nhau. Ở đây chân thành không chỉ là giúp đỡ người khác không thôi mà nó xuất phát từ tấm lòng của mình, biểu hiện trong mọi lời nói, mọi hành động đều phải thành thật.

29% các em lựa chọn tiêu chí “sống thành thật với bản thân”. Như vậy chúng ta có thể nhận thấy các em đã biết nghiêm khắc với bản thân, bởi vì chỉ có nghiêm khắc với bản thân thì mới dễ dàng đối xử chân thành với người khác.

19% ý kiến cho rằng chân thành là “không nói dối, trung thực, thật thà”. Như vậy các em thiên về giá trị ngay thẳng nhiều hơn, nhận thức như vậy cũng không sai vì chỉ có trung thực thật thà trong suy nghĩ thì mới có được những hành động không giả tạo. Tuy vậy vẫn còn 11% học sinh cho rằng “luôn làm những điều mình nghĩ” mới là ngay thẳng. Suy nghĩ như vậy là chưa đầy đủ vì nó còn phụ thuộc vào suy nghĩ của bản thân là đúng hay sai. Nếu như mọi cá nhân đều làm theo những gì mình nghĩ mà không cần suy xét xem mình nghĩ có đúng, có phù hợp hay không thì khi đó hành động của mình sẽ dẫn tới những việc khó lường. Chính vì vậy người làm công tác giáo dục cần phải giúp đỡ các em có được những nhận thức đúng đắn về giá trị này.

· TINH THẦN TRÁCH NHIỆM:

Một số đông các em cho rằng người có tinh thần trách nhiệm phải là người “luôn cố gắng hoàn thành tốt công việc được giao” (41%), đây là nhận thức gần nhất với chuẩn mực xã hội. Điều này cho thấy các em rất có ý thức đối với từng công việc và có trách nhiệm với công việc đó. Tuy vây, người làm công tác giáo dục phải giúp các em nhận thức rõ hơn về chuẩn mực này, nghĩa là khi các em cố gắng hoàn thành tốt công việc được giao không có nghĩa là các em bất chấp mọi thủ đoạn để hoàn thành công việc đó. Nếu các em dùng thủ đoạn thì cho dù công việc ấy hoàn thành tốt tới đâu đi chăng nữa thì nó cũng chỉ là kết quả ảo, do vậy mà không thể coi là người có tinh thần trách nhiệm. Người có tinh thần trách nhiệm đối với công việc được giao phải luôn luôn chân thực với mục tiêu, công việc phải được tiến hành với sự lương thiện và ý thức về mục đích. Không những thế, người có tinh thần trách nhiệm đối với công việc không phải cứ nhận được công việc là lao vào làm hết sức mình, không có sự suy xét xem khả năng của mình làm được tới đâu, làm như thế nào, mà đòi hỏi phải “ biết tính toán sao cho công việc được hoàn thành tốt nhất”, tuy nhiên tiêu chí này chỉ có 21% học sinh lựa chọn.

Ngoài ra còn có 24% học sinh lựa chọn tiêu chí “dám làm dám chịu” nó thể hiện sự thách đố, hiếu thắng trong lứa tuổi học sinh, nó mang màu sắc không tích cực. Mặc dù nếu làm không được thì nhận lỗi về mình, nhưng nhận thức như vậy là không đầy đủ. Một tỉ lệ nhỏ (6%) các em cho rằng người có tinh thần trách nhiệm là người “nhiệt tình trong công tác” đây cũng là một nhận thức tích cực vì sự nhiệt tình cũng là một yếu tố thúc đẩy con người ta cố gắng hoàn thành công việc được giao.

· TÔN TRỌNG NGƯỜI KHÁC:

Đây là một giá trị đạo đức rất quan trọng cần phải giáo dục cho các em nhất là trong xã hội ngày nay khi mà sự không tôn trọng người khác đang diễn ra một cách thường xuyên.

43% ý kiến cho rằng tôn trọng người khác là “biết chấp nhận ý kiến đúng của người khác cho dù họ có quan điểm trái ngược với mình”. Ở lứa tuổi học sinh THPT là lứa tuổi rất ương ngạnh, thích thể hiện cái tôi của bản thân, sẵn sàng lấy lí lẽ dẫu biết rằng là sai để bảo vệ tới cùng quan điểm của mình mà các em đã biết tự kiềm chế để lắng nghe ý kiến của người khác, sẵn sàng chấp nhận ý kiến của người khác khi ý kiến đó là đúng. Điều này cho thấy học sinh lớp 11 đã có những suy nghĩ và cách xử sự khá chín chắn, đây là một biểu hiện rất quan trọng trong việc cư xử giữa người với người.

Tuy vậy vẫn còn 35% học sinh cho rằng phải “biết lắng nghe người khác”, cho thấy đa số các em nhận thức chưa đầy đủ so với các chuẩn mực xã hội bởi vì lắng nghe người khác chỉ là một biểu hiện của sự tôn trọng mà thôi.

“Không xem thường người khác” chiếm tỉ lệ 17% cho thấy ở các em, có đức tính khiêm tốn, không tự cao tự đại. 5% các em cho rằng tôn trọng người khác là “không nói xấu người khác”. Đây là một nhận thức chưa đầy đủ, nó hay tồn tại ở lứa tuổi học sinh nhất là học sinh các lớp nhỏ. Do đó người làm công tác giáo dục cần phải giúp học sinh nhận thức một điều quan trọng là tôn trọng bản thân mình cũng chính là tôn trọng người khác.

· QUAN TÂM TỚI NGƯỜI KHÁC:

Con người không tồn tại độc lập mà tồn tại trong các mối quan hệ xã hội. Con người thường xuyên giao tiếp với nhau, do đó việc quan tâm tới nhau là biểu hiện của tình cảm giữa người với người. Qua khảo sát thì 43% học sinh cho rằng quan tâm tới người khác thể hiện ở khía cạnh “biết thăm hỏi người khác khi thấy người khác gặp chuyện buồn hay khó khăn” và 40% học sinh cho rằng phải “biết chia sẻ niềm vui nỗi buồn”. Từ kết quả trên cho thấy việc quan tâm tới người khác ở các em chỉ dừng lại ở lời hỏi thăm, chia sẻ. Trong khi chỉ có 8% học sinh lựa chọn “biết giúp đỡ người khác tận tình”, do vậy chúng ta phải giúp các em nhận thức được rằng việc quan tâm tới người khác không chỉ là sự cảm thông trước nỗi đau hay khó khăn của người khác mà phải có hành vi phù hợp với khả năng của mình để giúp đỡ người khác. Hãy làm cho các em thấy rằng việc giúp đỡ người già qua đường, người gặp tai nạn giao thông, hay việc ủng hộ quyển vở, cuốn sách… là đã biết quan tâm tới người khác, chứ không nhất thiết phải làm những gì thật to tát mới được coi là quan tâm tới người khác.

9% học sinh cho rằng quan tâm tới người khác là “biết khuyên người khác làm điều tốt”, với kinh nghiệm và tuổi đời của các em (hs lớp 11) thì người mà các em có thể khuyên chỉ có thể là các em nhỏ hoặc bạn bè cùng trang lứa và việc khuyên người khác không phải chỉ dừng lại ở lời nói mà các em phải thể hiện được những việc làm tốt của các em, có như vậy bạn bè mới chịu nghe theo em. Như vậy rõ ràng quan tâm tới người khác không chỉ dừng lại ở sự cảm thông mà còn thể hiện ở hành vi cụ thể trong việc giúp đỡ mọi người.

· SỐNG TRONG HÀI HOÀ

59% học sinh cho rằng “sống hoà hợp được mọi người yêu mến” là người sống trong hài hoà. Nhận thức này khá chung chung, so sánh với chuẩn mực xã hội thì sống trong hài hoà là phải hiểu biết lẫn nhau, tôn trọng và quan tâm tới người khác, giúp đỡ người khác khi cần thiết. Qua đó ta thấy, nhận thức của học sinh về giá trị này còn rất mơ hồ. Bên cạnh đó thì 29% học sinh cho rằng “biết đặt niềm vui, nỗi buồn đúng lúc đúng nơi” mới là người sống trong hài hoà, nhận thức như vậy là không sai nhưng chưa đầy đủ và ở lứa tuổi của các em (hs lớp 11) thì việc thực hiện được điều này không hề đơn giản chút nào; 7% ý kiến cho rằng “không gây gổ với người khác” và 5% cho rằng có cái nhìn cuộc sống lạc quan, so sánh với chuẩn mực xã hội thì ta thấy các em nhận thức về chuẩn mực này chưa đúng.

· THÂN MẬT:

Ở học sinh lớp11 là lứa tuổi mà các em rất coi trọng tình cảm, lứa tuổi có nhiều tâm sự và nhu cầu rất lớn trong việc bày tỏ tình cảm của mình. Chính vì vậy mà có tới 60% ý kiến cho rằng người thân mật là người “mà ta có thể tâm sự hay bày tỏ suy nghĩ của mình” và 21% cho rằng “dễ gần gũi, gây được thiện cảm với người khác”. So sánh với chuẩn mực xã hội thì nhận thức này của các em là đúng nhưng chưa đầy đủ. Để có thể gần gũi và gây được thiện cảm với người khác, dễ dàng bày tỏ tâm sự của mình thì đòi hỏi ở mỗi bản thân các em phải có sự nhiệt tình, sự cởi mở vui vẻ và nụ cười luôn thường trực trên môi. Tuy vậy hai tiêu chí gần với chuẩn mực xã hội nhất lại chiếm tỉ lệ không cao chỉ có 14% lựa chọn tiêu chí “luôn vui vẻ, cởi mở trong giao tiếp” và 5% lựa chọn “nhiệt tình, giàu tình cảm”. Do đó, đòi hỏi người làm công tác giáo dục phải giúp các em có nhận thức đúng đắn về giá trị này. Bởi sự thân mật sẽ giúp các em thuận tiện hơn trong quá trình giao tiếp với người khác cũng như đạt kết quả tốt và ấn tượng sâu sắc trong lòng người vừa giao tiếp.

· KHOAN DUNG:

Từ xưa đến nay, ở bất cứ một thời kỳ nào, một xã hội nào thì sự khoan dung luôn giữ một vai trò quan trọng trong giá trị đạo đức, và ở lứa tuổi học sinh thì càng đòi hỏi nhiều hơn sự khoan dung, nó sẽ giúp các em có cách đối nhân xử thế tốt hơn. Qua khảo sát thì 76% các em cho rằng khoan dung là “sẵn sàng tha thứ lỗi lầm của người khác nếu thấy cần thiết”. Như vậy kết quả trên cho thấy các em có nhận thức rất hạn hẹp về giá trị khoan dung. Trong khi đó nhận thức gần đúng nhất với chuẩn mực xã hội là “hiểu người khác”, từ đó “biết chấp nhận những đức tính trái ngược của người khác” lại được các em lựa chọn rất thấp (13%); 7% lựa chọn “tôn trọng lối sống và văn hóa của người khác mặc dù không đồng tình với họ” và 4% lựa chọn “lễ phép, đối xử với người khác một cách chân thành”. Như vậy so với chuẩn mực xã hội về giá trị khoan dung thì học sinh còn nhận thức rất thấp, do đó cần phải giáo dục cho các em kỹ hơn về giá trị này.

· SẴN SÀNG TIẾP THU CÁI MỚI:

Xã hội luôn phát triển không ngừng, do đó đòi hỏi mỗi cá nhân phải không ngừng học hỏi, trau dồi thêm tri thức thì mới theo kịp sự phát triển của xã hội. Đặc biệt là ở lứa tuổi học sinh thì sự học hỏi, tìm tòi càng trở nên quan trọng; 32% học sinh lựa chọn tiêu chí “luôn tìm tòi học hỏi điều mới mẻ”; 31% lựa chọn “luôn lắng nghe ý kiến, kinh nghiệm của người khác”; 28% lựa chọn “sẵn sàng thay đổi, nghe ý kiến của người khác nếu thấy hợp lí”. Qua đây cho ta thấy nhận thức của các em khá phù hợp với chuẩn mực xã hội về giá trị này. Tuy nhiên các em còn khá thụ động vì các em chưa “sẵn sàng, cởi mở tạo ra cơ hội và khả năng mới” (9%).

· TUÂN THỦ KỶ LUẬT:

Đây cũng là một giá trị cần thiết cho mỗi cá nhân, trong quá trình học tập ở trường học, đòi hỏi các em phải tuân theo những nội quy, quy định của tập thể và nhà trường; đối với học sinh nội trú thì càng đòi hỏi các em tuân thủ kỷ luật hơn. Qua khảo sát, 65% ý kiến cho rằng người tuân thủ kỷ luật là người “tự giác tuân theo những quy định, quy tắc tập thể”, như vậy là phần lớn các em học sinh lớp 11 có nhận thức đúng về giá trị này. Tuy nhiên, tiêu chí “có khả năng luôn kiềm chế hành vi không lành mạnh” cũng là một giá trị rất cần thiết đối với lứa tuổi học sinh. Ở lứa tuổi mà các em rất hiếu động và rất dễ xúc động mạnh từ đó dẫn tới những hành vi không kiềm chế, nhưng lại chỉ có 12% ý kiến lựa chọn tiêu chí này; 11% lựa chọn “tôn trọng nề nếp sinh hoạt”. Nhìn chung, đa phần các em đã hiểu được tầm quan trọng của việc chấp hành nội quy, quy định của tập thể và có ý thức tự giác tuân theo.

· ĐOÀN KẾT:

Đoàn kết thể hiện sức mạnh của tập thể, một tập thể muốn vững mạnh thì ở đó các cá nhân phải có sự đoàn kết, tạo thành một khối vững chắc. 65% lựa chọn “ chia sẻ, giúp đỡ mọi người khi cần thiết” đây là nhận thức phù hợp với chuẩn mực xã hội; 11% lựa chọn “ không bao giờ nói xấu người khác”; 14% lựa chọn “không bao giờ kéo bè phái” và 10% lựa chọn “chăm sóc người khác bằng các hình thức khác nhau”. Nhìn chung các em đều nhận thức được việc sống hài hoà trong tập thể, có trách nhiệm với nhau sẽ tạo nên sự gắn bó giữa các thành viên và đó sẽ là sức mạnh để các em cùng nhau thực hiện công việc chung đạt hiệu quả cao nhất.

Nhìn chung nhận thức của học sinh lớp 11 trường DL Thanh Bình khá phù hợp với chuẩn mực được xã hội công nhận, mặc dù chưa đầy đủ. Những giá trị này được xây dựng trên những lí tưởng, hình mẫu cao đẹp, những điều tốt đẹp mà con người đang hướng tới. Đây cũng là kết quả đáng mừng. Tuy vậy vẫn còn một bộ phận nhỏ học sinh có nhận thức rất hạn chế về các giá trị đạo đức. Do đó đòi hỏi người làm công tác giáo dục cần trau dồi cho các em nhiều hơn nữa về các giá trị đạo đức để qua đó các em có được những hành vi phù hợp.

Qua đây, người viết xin đưa ra một vài giải pháp về việc giáo dục đạo đức cho học sinh trong phạm vi nhà trường:

Một là, việc tổ chức các hoạt động giáo dục của nhà trường có ý nghĩa quan trọng trong việc giáo dục đạo đức học sinh. Thông qua môn học đạo đức và các môn học khác, học sinh được hướng dẫn về ý thức trách nhiệm bản thân, bổn phận, nghĩa vụ đối với cộng đồng; về lòng tự trọng; về cách hành xử có văn hóa trước những vấn đề trong cuộc sống. Thông qua hoạt động đoàn đội, hoạt động GDNGLL, hoạt động xã hội, ngoại khoá, tiếp xúc với gương người tốt việc tốt... học sinh khám phá, nhận thức cuộc sống, rèn luyện kỹ năng sống và hành xử phù hợp với nếp sống văn minh.

Hai là, một tập thể có nếp sống đạo đức là môi trường phát sinh, tồn tại và củng cố những hành vi đạo đức. Dư luận lành mạnh của tập thể có tác dụng kiểm tra, đánh giá, điều chỉnh nhận thức và khẳng định các chuẩn mực đạo đức cho học sinh. Do đó người giáo viên có vai trò rất quan trọng trong việc xây dựng tập thể lớp và hướng dẫn dư luận tập thể đi đúng hướng.

Ba là, vai trò của gia đình có ý nghĩa quan trọng đặc biệt đối với quá trình hình thành nhân cách, đạo đức của học sinh. Một gia đình hạnh phúc, hoà thuận yêu thương, kính trên nhường dưới là cái nôi, là tổ ấm bền vững để nuôi dưỡng và cung cấp cho đời những con người có tâm hồn, có nhân cách, có lương tri.

Bốn là, chính quá trình tự tu dưỡng, tự rèn luyện, ý thức vươn lên không ngừng để trở thành con người có nhân cách, có đạo đức sẽ là yếu tố quyết định trong việc rèn luyện và hình thành nhân cách của các em.

Các lực lượng nói trên phải giúp học sinh nhận thức được bản thân mình, thấy được giá trị cuộc sống tươi đẹp của con người, xây dựng lí tưởng, ý chí, nuôi dưỡng những khát vọng cao đẹp, luôn noi theo những tấm gương người tốt việc tốt, biết xa lánh việc xấu, biết tự hào về giá trị bản thân ... Sự kết hợp chặt chẽ giữa các yếu tố trên sẽ giúp cho các em có được một nền tảng đạo đức vững chắc, trong đó yếu tố nỗ lực tự thân và quá trình giáo dục trong nhà trường là hai yếu tố chủ đạo._/.